Phuongcobain's Weblog

September 12, 2008

Sự trở lại của phim Noir

Filed under: Cinema — phuongcobain @ 9:15 am
Tags:

Sự trở lại của phim Noir

 

Ra đời và phát triển cách đây từ rất lâu (thập niên 40 của thế kỷ trước), phim Noir cho đến nay được coi là một trong những thể loại phim quan trọng trong lịch sử điện ảnh thế giới. Phim Noir nếu dịch theo đúng nghĩa đen có thể hiểu là phim “đen”, một thuật ngữ do các nhà phê bình điện ảnh người Pháp đặt ra vào giữa thập kỷ 40 nhằm để chỉ những bộ phim mang mầu sắc bí ẩn, u tối về đề tài hình sự, trinh thám. Đây là một phong cách làm phim đen trắng nở rộ từ thập niên 40 trải dài tới tận đầu thập kỷ 60 ở Hollywood. Tuy nhiên nếu xét thật kỹ thì phim Noir không phải là một thể loại phim (Genre), mà chỉ là một nhánh (Sub-genre) được tách ra từ thể loại phim hình sự, trinh thám rất được ưa chuộng vào thời kỳ sau chiến tranh thế giới lần thứ II.

 

Được du nhập vào Mỹ từ các nước Châu Âu (Đức, Pháp) thông qua các tác phẩm rất kinh điển, mang tính biểu hiện cao, của các đạo diễn Fritz Lang, Friedrich W. Murnau như M, The Carbinet of Dr.Caligari. Đây đều là những bộ phim đen trắng lấy ánh sáng có độ tương phản cao làm chủ đạo, nên những bộ phim cùng thể loại về sau này bị ảnh hưởng rất nhiều. Thông thường các bộ phim noir lấy đề tài trinh thám, hình sự có nội dung phức tạp, mang đầy mầu sắc bí ẩn từ đầu tới cuối phim, và những nhân vật có tính cách đặc trưng riêng. Các nhân vật nam thường là những thám tử tư, cảnh sát, điệp viên tính tình khó hiểu hoặc những tên tội phạm nguy hiểm giết người lạnh lùng. Trong khi đó, các nhân vật nữ đều rất bí hiểm,  xinh đẹp, nhưng lại đầy âm mưu, và được gọi một cái tên chung là Femme Fatale. Những ngôi sao huyền thoại đặt dấu ấn đầu tiên cho những vai diễn phức tạp này có thể đến Humphrey Bogart, Robert Mitchum, Mary Astor, Veronica Lake… Một đặc điểm mà khán giả có thể dễ nhận thấy ở thể loại Noir chính là bối cảnh. Hầu hết đều là những cảnh nội chật, với ánh sáng nhờ nhờ, u ám. Còn ngoại cảnh thường được quay tại những khu phố tồi tàn, ẩm ướt, tối tăm. Cho đến nay, những tác phẩm như The Maltese Falcon (1941), Double Indemnity (1944), The Big Sleep (1946), The Third man (1949), Touch of Evil (1958)… vẫn được coi là những bộ phim Noir của mọi thời đại.

 

Trong những năm qua, thể loại phim Noir kinh điển dường như đã chìm vào quên lãng, mà thay vào đó là những biến thể theo một phong cách hiện đại, để phù hợp với ngành giải trí ở Hollywood hơn. Hàng loạt các tác phẩm ra đời gần đây mặc dù vẫn giữ được nhiều đặc điểm cũ nhưng không còn nét tăm tối như trước, thay vào đó các đạo diễn và quay phim sử dụng các góc máy có ánh sáng tự nhiên nhiều hơn, và có phần tươi sáng hơn. Có thể kể đến The Usual Suspects (1995), L.A Confidential (1997), Memento (2000), Mulholland Drive (2001). Đây đều là những bộ phim hết sức thành công, có dấu ấn rất lớn của bàn tay đạo diễn, và quan trọng hơn cả là chúng đoạt khá nhiều giải thưởng trên thế giới.

 

Trong năm 2005 và đặc biệt là vào nửa cuối năm 2006, thể loại phim Noir truyền thống đã được sống lại với nhiều bộ phim liên tiếp được tung ra. Đầu tiên phải kể đến Brick, Sin City (2005), đã gây được những cơn địa chấn nho nhỏ trong thể loại phim này. Trong khi Brick được làm với một kinh phí rất khiêm tốn, kể về những băng nhóm tội phạm ma tuý tuổi học đường, thì Sin City lại được thực hiện với một công nghệ vi tính cực kỳ hiện đại. Bước sang năm 2006, cơn đĩa chấn đó giờ đã lan toả trở thành một sự kiện lớn, đặc biệt là vào dịp cuối năm, được coi là mùa của những phim có khả năng tranh giải Oscar. Chính vì vậy cũng không có nhiều bất ngờ, khi mà khán giả tiếp tục có cơ hội thưởng thức hàng loạt các tác phẩm theo phong cách Noir trong thời gian này. Đầu tiên phải kể đến Hollywoodland của đạo diễn Allen Coulter. Được dựa trên một câu chuyện có thật về cái chết đầy bí hiểm của George Reeves, một ngôi sao nổi tiếng trong ngành giải trí tại Hollywood. Xuất thân từ một diễn viên vô danh, chỉ đóng những vai phụ trong các bộ phim của Rita Hayworth, Marlene Dietrich, nhưng sau một thời gian, Reeves may mắn được vào vai Siêu nhân trong tập phâm Superman and the Mole man, dù đó chỉ là tác phẩm hạng B. Một năm sau, Reeves thực sự nổi tiếng khi series phim truyền hình về người đàn ông thép thu được những thành công không tưởng. Khi đang đứng trên đỉnh cao của danh vọng thì bất ngờ anh bị chết mà không rõ nguyên nhân. Thám tử tư Louis Simo (Adrian Brody) được mẹ của Reeves thuê tìm hiểu rõ vụ án, vì cảnh sát cho rằng đó chỉ là một vụ tự tử đơn thuần. Sự thật phần nào được vén lên, khi Simo điều tra ra những mối tình rắc rối của Reeves với hai người phụ nữ xinh đẹp.

 

Tiếp theo là The Black Dahlia vừa được trình chiếu mùa thu vừa qua. Đầu năm 1947, thành phố Los Angeles chấn động trước tin ngôi sao mới nổi Elizabeth Short bị mất tích. Hai tuần sau, cảnh sát phát hiện ra thi thể của cô tại một bãi đất hoang ở vùng ngoại ô. Cái chết của Elizabeth hết sức bí ẩn và mang lại nhiều nghi vấn cho cả người dân lẫn giới nghệ sĩ. Hai tranh tra Bucky và Lee nhanh chóng nhận nhiệm vụ điều tra vụ án này. Càng đi sâu vào vụ án, họ càng cảm thấy như lạc vào mê cung, và sự thật vẫn ở trong một màn sương mù dầy đặc. Mặc dù không được giới phê bình đánh giá cao, nhưng đội ngũ làm phim hùng hậu gồm toàn những tên tuổi lớn như đạo diễn Brian De Palma (từng làm The Untouchables, Scarface, Mission: Impossible), diễn viên Hilary Swank (đoạt giải Oscar nữ diễn viên chính xuất sắc nhất trong Boy don’t CryMillion Dolar Baby), Scarlett Johansson, Josh Hartnett, khiến Black Dahlia  trở thành một tác phẩm nổi đình đám.

 

Nhưng đó chưa phải là tất cả, vào đầu tháng 12 vừa rồi, bộ phim Noir được mong chờ nhất trong năm: The Good German, đã được ra mắt. Ngay từ khi còn đang được bấm máy, tại khắp các diễn đàn lớn về điện ảnh trên thế giới, bộ phim đã được bàn tán xôn xao. Vậy nguyên nhân gì đã khiến The Good German thu hút được sự chú ý đến vậy? Phim được quay đen trắng theo một phong cách Noir truyền thống, Poster được thiết kế ý hệt tác phẩm kinh điển Casablanca, hội tụ dàn sao: Cate Blanchett, George Clooney, Tobey Maguire và đạo diễn Steven Soderbergh. Chừng đó thôi cũng đủ để thấy rằng, The Good German  có thể là một ứng cử viên nặng ký cho mùa giải Oscar năm tới, bên cạnh những Babel, Letters from Iwo Jima, The Departed  .

 

Mặc dù phim noir ngày nay đã khác nhiều so với những bộ phim kinh điển trong thập niên 40, để phù hợp với thời đại, nhưng chúng vẫn giữ được các nguyên tắc chung để cấu thành một phim noir. Vì đây là đề tài có sức lôi cuốn rất lớn, có dấu ấn đậm nét trong lịch sử điện ảnh, đặc biệt dành cho những ai nghiền phim ly kỳ hồi hộp, nên trong những năm tới đây sẽ còn nhiều bộ phim có phong cách tương tự ra đời.

Create a free website or blog at WordPress.com.